The Oratory: stap in het driedimensionale Boek van Kells

De meeste mensen hebben er geen weet van. Maar in de Ierse kustplaats Dun Laoghaire (‘dun leerie’) staat een klein kunstwonder: the Oratory of the Sacred Heart. Iedere vierkante centimeter in deze kleine kloosterkapel is beschilderd in de stijl van het Boek van Kells. Keltische romantiek ten top, wie houdt daar nou niet van?

Oratory Dun Laoghaire
Oratory met Heilig Hartbeeld (foto: arranqhenderson.com)

Heilig Hartbeeld

Ga in gedachten zo’n honderd jaar terug in de tijd. Het zijn de moeizame jaren na de Eerste Wereldoorlog. Talloze jonge Ieren zijn gesneuveld op de slagvelden van Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Ook een groep jongens uit de kustplaats Dun Laoghaire, onder de rook van Dublin, keert nooit meer terug naar huis.

Uit dankbaarheid voor dit grote offer schenkt een Noord-Frans dorpje een Heilig Hartbeeld aan de broederschool in Dun Laoghaire, waar de gesneuvelde jongens op school zaten. Daar wordt het beeld echter met gemengde gevoelens ontvangen. Na de oorlog is het Ierse nationalisme opgevlamd en de broeders voelen er weinig voor om aandacht te vestigen op het feit dat hun jongens aan de zijde van aartsvijand Engeland hebben gestreden.

Van lieverlee komt het beeld daarom terecht in het naburige klooster van de zusters dominicanessen. Daar wordt het in een piepklein en eenvoudig kapelletje met witte muren gehuisvest. Hier begint het bijzondere verhaal van ‘The Oratory’.

Schets van de Oratory Chapel
Schets van de kapel in Dun Laoghaire (illustratie: dunlaoghaire.ie)

Schilderen volgens de Lynch-methode

Eén van de nonnen in het klooster, zuster Mary Concepta Lynch (1874-1939), heeft een bijzonder talent. Ze is lerares muziek en kunst, waarbij ze haar leerlingen leert kalligraferen en illumineren via de Lynch-methode. Deze methode was ontwikkeld door haar vader, Thomas Joseph Lynch, een bekende kalligraaf die een eigen kunststudio in Dublin had. Hij overleed toen zuster Concepta nog maar een tiener was.

Het bloed kruipt echter waar het niet gaan kan. Kunstzinnig als ze is, krijgt zuster Concepta het idee om in haar schaarse vrije tijd de kale achterwand van het kapelletje, waar het Heilig Hartbeeld staat, te voorzien van een muurschildering. Het kleurrijke resultaat valt dusdanig in de smaak, dat ze van moeder-overste toestemming krijgt om ook de rest van de gebedsruimte onder handen te nemen.

Dat doet ze dan ook. Zestien jaar lang, tussen 1920 en 1936, beschildert zuster Concepta in haar vrije tijd de muren van de Oratory met eenvoudige huis-tuin-en-keukenverf. De methodiek en stencils die ze daarbij gebruikt, worden nog altijd bewaard in de National Gallery van Ierland.

Methodiek van Zuster Concepta Lynch
Methodiek van Zuster Concepta Lynch (foto: onbekend/Pinterest)

Driedimensionale Boek van Kells

Het resultaat is een klein wonder. Wie de kapel betreedt, stapt in een driedimensionale versie van het beroemde Boek van Kells. De muurschilderingen zijn gebaseerd op de vroegchristelijke kunst van Ierland. Keltisch knoop- en vlechtwerk worden afgewisseld met gestileerde mens- en dierfiguren die zich rondom het Heilig Hartbeeld, de fraaie gebrandschilderde ramen en een geschilderd Keltisch hoogkruis kronkelen.

Deze Keltische stijl van decoreren, geschilderd in het naoorlogse Ierland, sluit moeiteloos aan bij de zogenaamde ‘Gaelic revival’. Binnen deze nationale Ierse beweging bloeiden de Ierse taal, kunst en cultuur op vanaf het midden van de negentiende eeuw. In de strijd om Ierse onafhankelijkheid werd dankbaar van deze symboliek gebruik gemaakt.

Wie goed rondkijkt in de kapel, kan ook Byzantijnse kunstmotieven terugvinden, net zoals de Franse fleur-de-lis, die naar de herkomst van het Heilig Hartbeeldbeeld verwijst. Alleen het plafond is niet helemaal beschilderd. Hoewel zuster Concepta wel een schets aanbracht, liet haar gezondheid haar in de steek en kwam het project voortijdig ten einde. In 1939, drie jaar na haar laatste penseelstreek, stierf ze aan tuberculose.

Muren en plafond in de Oratory Chapel
Muren en plafond in ‘The Oratory’ (foto: arranqhenderson.com)

Gered van de sloop

‘The Oratory’ is het enige gebouw dat nog over is van het oude dominicanessenklooster. Het klooster moest in de jaren negentig van de vorige eeuw wijken voor het gloednieuwe Bloomfield winkelcentrum. Gelukkig werd de kapel daarbij van de sloophamer gered, inclusief de gebrandschilderde ramen uit de studio van glaskunstenaar Harry Clarke.

Om deze bijzondere kunstschat voor het publiek te bewaren, is er een gebouw als ‘schil’ over de kapel heen gebouwd. Toch staat de kapel in bijna geen enkele reisgids vermeld. Dat ligt misschien aan het feit dat het gebouw slechts beperkt wordt opengesteld voor het publiek. Maar dat maakt een kijkje in dit kunstwerk onder de rook van Dublin juist extra speciaal.

© Annemarie Latour

‘The Oratory of the Sacred Heart’ ligt aan de Library Road in Dun Laoghaire (ten zuiden van Dublin). De kapel ligt achter een hek, links naast een speelplein. Rondleidingen vinden plaats voor een beperkt aantal bezoekers op vastgestelde dagen.

Advertisements

2 thoughts on “The Oratory: stap in het driedimensionale Boek van Kells”

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s