Toen Sint Patrick een heilig fikkie stookte

Als er één verhaal is om op Saint Patrick’s Day te vertellen, dan is het de legende van Patricks verboden paasvuur. Stel je voor: je bent vrijwillig teruggekeerd naar het barbaarse land waar je als slaaf werd vastgehouden. Je bent heilig overtuigd van je missie – de kerstening van Ierland – en besluit om er flink aan te trekken. Om te beginnen, daag je de koning uit met een potje blufpoker. Je ontsteekt een vuur dat nooit meer uitgaat.

Vuur
Vuur (foto: Wikimedia Commons / 4028mdk09)

Terug naar Ierland

Daar doemt de kust op van het land waar je gevangen zat. Dagen, maanden, jaren werkte je als veehoeder voor het Keltische stamhoofd dat jou als slaaf kocht. Het overkomt jou, Patrick, wanneer je als tiener op het Britse eiland wordt gekidnapt en onvrijwillig aan de andere kant van de Ierse Zee belandt. De rest van je jeugd verblijf je in Ierland, totdat je een droom krijgt en weet te ontsnappen. Jaren later keer je er terug als missionaris, wat op zich al een verbazingwekkend feit is.

De kust komt dichterbij. Je kent het land en de taal nog. Je weet wat de regels en gebruiken zijn. Zo herinner je je dat de Hoge Koning van Tara – de belangrijkste machthebber in Ierland – in het voorjaar traditiegetrouw een koninklijk vuur ontsteekt op de heuvel van Tara. Alle anderen vuren in het zicht van Tara moeten tot op dat moment gedoofd blijven. Eerst de koning, dan het gepeupel, zo is het oude gebruik.

Eigen standpunt

Jij, Patrick, denkt daar anders over. Er is maar één vuur dat telt, en dat is het vuur van jouw Almachtige God. Geen aardse koning die daar zeggenschap over heeft, en zeker niet koning Laoghaire die bekend staat als een verdomd koppige heiden. Je besluit om jouw standpunt maar meteen duidelijk te maken en de krachten te meten.

Het is paasavond, toevallig dezelfde avond waarop de koning zijn traditionele vuur ontsteekt. Alle vuren in de wijde omtrek zijn gedoofd. Niet ver van Tara bouw je samen met je metgezellen op de nabijgelegen heuvel van Slane een grote houtstapel. Zodra de nacht valt en iedereen op het koninklijke vuur wacht, ontsteek je jouw paasvuur. Het lichtschijnsel is tot in de verre omgeving te zien en zorgt voor grote consternatie. In de koninklijke residentie van Tara heerst verontwaardiging. Wie heeft het lef om de Hoge Koning publiekelijk uit te dagen?

De druïden – uiteraard de booswichten in dit verhaal – fluisteren de koning in het oor dat hij actie moet ondernemen. Hun orakels voorspellen immers dat er groot gevaar dreigt sinds die vreemde snuiter voet aan wal heeft gezet. Als het vuur op de heuvel van Slane niet snel wordt gedoofd, zal het eeuwig blijven branden. Wie weet hoe het Ierland dan zal vergaan?

Patrick ontsteekt het paasvuur op Slane
Patrick ontsteekt het paasvuur op Slane (foto: video still uit ‘St. Patrick, the Irish Legend’)

Onblusbaar vuur

Direct stuurt koning Laoghaire zijn beste krijgers en druïden naar Slane, waar jij, Patrick, op hen wacht. Maar wat ze ook proberen, jouw vuur blijkt onblusbaar en er wordt geen haar op je hoofd gekrenkt. Ook je metgezellen blijven op een wonderbaarlijke manier ongedeerd en de troepen van Laoghaire druipen na enkele uren teleurgesteld af.

Wanneer de zon opkomt, ga je op pad richting Tara. De druïden, die jouw komst aanvoelen, proberen je pad te blokkeren met zwarte magie. Een vreemde duisternis daalt neer over de vallei waar je doorheen trekt, maar je vertrouwt op je gebeden en de zon breekt weer door. Even verderop lokken Laoghaire’s krijgers je in een hinderlaag, maar wanneer ze op jou en je vrienden afstormen, zien ze slechts een kudde herten staan.

Wonderlijke tekens reizen voor je uit en komen koning Laoghaire ter ore. Hij raakt onder de indruk van jouw machtige God en je wordt toegelaten tot zijn residentie in Tara. Het duurt niet lang voordat je de koning hebt overtuigd van je verhaal en je krijgt de garantie dat je zonder verdere hinderlagen in Ierland kunt prediken. Zo gezegd zo gedaan, en de rest is geschiedenis.

Het jaarlijkse paasvuur op de heuvel van Slane (foto: Slane parish)
Het jaarlijkse paasvuur op de heuvel van Slane (foto: Slane parish)

Lezen of luisteren

Het bovenstaande verhaal is natuurlijk een fantastische legende uit een oud Iers verleden. Wat hierbij feit of fictie is, weet niemand meer. Wat we wél weten, is dat Patrick echt heeft bestaan, en dat zijn levensverhaal op zijn minst opmerkelijk kan worden genoemd. Lees maar eens zijn Confessio – een kort biografisch werk dat met redelijke zekerheid aan hem kan worden toegeschreven.

Of leg je oor te luister in de kerk. Ook daar klinkt Patricks naam door, zelfs hier in Nederland. Wel eens gehoord van het lied ‘Wees Mijn Verlangen’ of het Engelse ‘Be Thou My Vision’? De oudste versie van het lied dateert uit de zesde eeuw en verwijst – naar men zegt – naar Patricks onverschrokkenheid op die Ierse paasnacht.

Be thou my vision, O Lord of my heart,
Naught be all else to me, save that thou art;
Thou my best thought in the day and the night,
Waking or sleeping, thy presence my light.

Be thou my wisdom, be thou my true word,
I ever with thee, and thou with me Lord;
Thou my great Father, and I thy true son;
Thou in me dwelling, and I with thee one.

Be thou my breastplate, my sword for the fight;
Be thou my armour, and be thou my might;
Thou my soul’s shelter, and thou my high tower:
Raise thou me heavenward, O Power of my power.

High King of heaven, when battle is done,
Grant heaven’s joy to me, O bright heaven’s sun;
Christ of my own heart, whatever befall,
Still be my vision, O Ruler of all.

Beroemd borstschild

Of misschien ken je ‘Het borstschild van Sint Patrick’? Dit oude gebed uit de 8e eeuw herinnert aan het moment waarop Patrick in de hinderlaag van de koning werd gelokt. Zijn smeekbede om goddelijke bijstand wordt verwoord in ‘de schreeuw van het hert’ – zoals de bijnaam van dit prachtige gebed luidt.

Op weg naar Pasen is er dus genoeg reden om het glas te heffen op Ierlands patroonheilige. Wie vreest dat dit niet passend is in de vastentijd, kan daar wel met een kerkelijk bochtje omheen. De Ieren hebben vandaag dispensatie voor het vasten, en goed voorbeeld doet goed volgen.

Een fijn Sint Patricksfeest!
Lá fhéile Pádraig sona dhuit!

© Annemarie Latour

Advertisements

One thought on “Toen Sint Patrick een heilig fikkie stookte”

  1. Engelstalige tekst van de twee liederen die vandaag in de Oosters-Orthodoxe liturgie ter ere van hem worden gezongen:

    Apolytikion of Patrick, Enlightener of Ireland in the Third Tone

    O Holy Hierarch, equal of the Apostles, Saint Patrick, wonderworker and enlightener of Ireland: Intercede with the merciful God that He grant unto our souls forgiveness of offences.

    Kontakion of Patrick, Enlightener of Ireland in the Fourth Tone

    The Master revealed thee as a skillful fisher of men; and casting forth nets of Gospel preaching, thou drewest up the heathen to piety. Those who were the children of idolatrous darkness thou didst render sons of day through holy Baptism. O Patrick, intercede for us who honour thy memory.

    Liked by 1 person

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s