Op blote voeten in het vagevuur van Sint Patrick

Drie dagen vasten op blote voeten. Het gebeurt op een Iers eilandje in het meer van Lough Derg. Al meer dan duizend jaar trekken pelgrims naar dit kleine eiland, dat de bijnaam St. Patrick’s Purgatory draagt – het vagevuur van Sint Patrick – om er te bidden en boete te doen. Wie de uitdaging aangaat, moet rekening houden met koude voeten, honger en weinig slaap.

St. Patrick's Purgatory bij Lough Derg
St. Patrick’s Purgatory bij Lough Derg (foto: Wikimedia Commons / Kenneth Allen)

Driedaags vagevuur

Alleen de naam al: het vagevuur van Sint Patrick. Dat je als pelgrim gaat afzien, is duidelijk. Voor wie minder thuis is in het katholieke jargon: het vagevuur is een ‘tussenstation’ op weg naar de hemel. Het is een plek of staat van zijn waarin je je zonden uitboet voordat je door de hemelpoort kunt gaan. Je kunt daar alvast op aarde mee beginnen, zoals in Lough Derg, waar Sint Patrick volgens de legende in het jaar 445 een visioen van het vagevuur kreeg.

Wie vrijwillig in het Ierse vagevuur verblijft, heeft de keuze uit een relatief gemakkelijk ééndaags verblijf of een veel zwaarder driedaags programma. Opvallend genoeg kiezen veel mensen voor deze laatste optie, want wie écht ergens voor wil bidden, heeft er vaak iets voor over. Zodoende trekt het eiland ieder jaar vanaf begin mei tot eind september duizenden pelgrims.

Oude fresco van Sint Patrick in het vagevuur (geschilderd door een kunstenaar uit Siena, rond 1346)
Fresco van Sint Patrick in het vagevuur (geschilderd door een kunstenaar uit Siena, rond 1346)

Schoenen en sokken uit

Het driedaagse programma start om middernacht vóórdat je op het eiland arriveert. Vanaf dat moment start het principe van 72 uur vasten. Een bootje zet je in de ochtend binnen vijf minuten over naar het eiland. Zodra je voet aan wal zet, is het de bedoeling dat je je schoenen en sokken uittrekt en blootvoets de driedaagse aflegt.

Iedere pelgrim krijgt een slaapplaats toegewezen waar nauwelijks tijd wordt doorgebracht, want je komt er uiteraard om te bidden. Het bidden gebeurt op een speciale manier, met een lange reeks vaste gebeden die op bepaalde plaatsen en op een bepaalde manier moeten worden uitgevoerd. Pelgrims lopen bijvoorbeeld met de klok mee rond de ruïnes van oude stenen bijenkorfhutten terwijl ze drie Onze Vaders, drie Weesgegroeten, en driemaal de geloofsbelijdenis bidden. Eén afgeronde reeks gebeden heet een ‘station’.

Wie dat al vermoeiend genoeg vindt, moet niet naar Lough Derg gaan. Slapen is namelijk een luxe die pelgrims de eerste nacht overslaan. In plaats daarvan wordt er gewaakt en gebeden in de basiliek, ook weer volgens vaste, eeuwenoude patronen. Wie dat redt, gaat de tweede dag verder met het bidden van de ‘stations’. Daarna zit iedereen wel zo’n beetje aan zijn of haar taks qua vermoeidheid. Daarom mag er de tweede nacht wel geslapen worden.

Het bidden van de 'stations' (foto: loughderg.org)
Het bidden van de ‘stations’ (foto: loughderg.org)

Niet voor lekkerbekken of Facebookers

Ook voor lekkerbekken is het afzien. Pelgrims mogen onbeperkt water drinken, maar er is slechts één maaltijd per dag en die bestaat uit droog brood, toast en zwarte koffie of thee. That’s it. Er is dan ook een flinke dosis zelfdiscipline nodig, want op de derde dag, wanneer de pelgrims weer terug worden gebracht naar het vasteland, moet iedereen nog tot middernacht blijven vasten.

Wie denkt dat deze pelgrimage alleen voor die-hard katholieken is, vergist zich. Pelgrims met of zonder religieuze achtergrond zijn welkom, zolang ze minstens 15 jaar oud zijn, een goede gezondheid hebben, en zonder hulp kunnen lopen en knielen. Denk alleen niet dat je deze stoere ervaring even leuk op Facebook kunt delen. Mobieltjes, tablets en dergelijke zijn niet toegestaan op het eiland. En bereik heb je trouwens toch niet.

Toegangspoort Lough Derg
Toegangspoort Lough Derg (foto: Wikimedia Commons / Kenneth Allen)

Waarom?

De grote vraag is natuurlijk waarom je dit allemaal vrijwillig zou doen. Redenen om naar Lough Derg te trekken, lopen uiteen. Vaak wordt er gebeden voor zieke familieleden, voor examens, verslavingen, relatieproblemen, of voor belangrijke keuzes in het leven.

Sommige mensen gaan één keer, anderen komen ieder jaar terug. Pelgrims die er zijn geweest, komen weliswaar afgepeigerd terug, maar vertellen dat ze op de derde dag een geestelijke helderheid hebben ervaren die het voor hen de moeite waard heeft gemaakt.

Verrassend genoeg neemt het aantal jongere pelgrims naar Lough Derg langzaam toe. De prior van het eiland, pastoor Owen McEneaney, zei daarover in 2014 in een interview van Catholic Ireland: “… zij ervaren dat naar Lough Derg komen een kans is om naar een plek te gaan waar ze gewoon zichzelf kunnen zijn, waar niemand naar hen kijkt, hen veroordeelt, of hen adviezen geeft over hoe ze dit moeten doen of dat moeten doen. Het maakt hen los van de afleidingen, druk, sleur, en de vele andere dingen die ons uitputten.”

De pelgrimage kan ook een oefening in nederigheid zijn, of een manier om de dagelijkse beslommeringen achter je te laten. Sommigen vinden rust in het ‘er zijn’ op wat de oude Kelten een ‘dunne plaats’ zouden noemen: een plek waar de sluier tussen hemel en aarde ragfijn is. Een plek ook, waar pelgrims al eeuwenlang naartoe zijn getrokken.

Iedereen vindt wel iets op het eiland, voor zijn of haar eigen redenen. Maar gemakkelijk is het zeker niet, drie dagen lang op blote voeten in het vagevuur van Sint Patrick. De heilige zelf hield het er maar liefst 40 dagen vol, volgens de verhalen. Maar ja, hij had ook geen warme thermosokken of Facebook als verleiding. De bofferd.

© Annemarie Latour

Advertisements

2 thoughts on “Op blote voeten in het vagevuur van Sint Patrick”

  1. Ik mag dat wel, zo’n uitputtingsslag waarbij je bepaald wordt tot de essenties, al moet je wel oppassen dat je er geen wedstrijdje van maakt. In de digitale documentatie die ik al over het onderwerp had verzameld, las ik de volgende zin die het allemaal goed samenvat: “The island, made holy by the prayers of millions of pilgrims over the centuries, continues to provide a safe haven for rest, reflection and renewal”. Dat “made holy by the prayers of millions of pilgrims” moet je overigens letterlijk nemen.

    Liked by 1 person

  2. Dat klopt, Hans. Pelgrims op het eiland noemen dat ook als één van de bijzondere ervaringen daar: de stenen zijn uitgesleten door pelgrims die er al eeuwenlang hun gebeden achterlaten. Dat doet iets met een plek, en zeker met de mensen.

    Like

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s