‘There are ways to get there’: het voortzetten van Michael Jacksons filantropie

Michael Jackson is geen vreemde voor het Guinness Book of World Records. Hij staat er in vermeld met 30 wereldrecords. Eén van deze records valt op, omdat deze niets te maken heeft met zijn muziek. Het is zijn record voor vrijgevigheid. Jackson heeft meer goede doelen ondersteund dan enig andere artiest in de muziekindustrie. Eén van zijn laatste wensen was om dit na zijn dood voort te zetten. Maar de Estate die zijn nalatenschap beheert, kan deze wens niet honoreren zolang Jacksons financiën onduidelijk zijn. Zijn familie en fans beseffen echter dat de tijd niet stil staat. Zij zijn met hun eigen goede doelen gestart ter nagedachtenis aan Jackson, de filantroop.

Michael Jackson Prague 1996
Michael Jackson op bezoek bij een kindertehuis in Praag, 1996 (foto: video still)

Het leven onderzoeken als weldoener

Jacksons liefdadigheid wordt voor het eerst belicht in 1985, wanneer hij samen met Lionel Richie We Are The World componeert voor het megasterrenproject USA for Africa. Het lied levert meer dan 60 miljoen dollar op voor de hongerende bevolking van Sub-Saharisch Afrika. Wakker geschud door het leed van de wereld, besluit Jackson om meer songs over sociale en ecologische misstanden op zijn albums te zetten, wat resulteert in nummers als Man in the Mirror, Heal the World en Earth Song.

Toch zet Jackson zijn eerste voetstappen als weldoener niet tijdens zijn volwassen jaren als poplegende, maar wanneer hij opgroeit in Gary, Indiana. Met het zakgeld dat hij verdient als jongste lid van de Jackson 5, koopt hij snoep waarmee hij thuis zijn eigen winkeltje start. Een tafelkleed over een houten plank op een stapel boeken vormt de geïmproviseerde toonbank van zijn handeltje. Vader Joe kan het alleen niet waarderen dat zijn zoon het snoepgoed zonder winst doorverkoopt, dus Jackson krijgt een draai om zijn oren.

Young Michael Jackson
Een jonge Michael Jackson (foto: onbekend)

Maar de kleine winkelier laat zich niet kisten, vertelt broer Jermaine in zijn boek You Are Not Alone, Michael Through A Brother’s Eyes: “Dagen later vond Joe hem in de tuin, door het draadhek snoep uitdelend aan andere kinderen uit de straat. Hij werd omringd door kinderen die armer waren dan wij. ‘Voor hoeveel heb je het verkocht?’ vroeg Joe. – ‘Heb ik niet gedaan. Ik heb het gratis weggegeven.’”

Dit schijnbaar onbeduidende voorval voorspelt iets van Jacksons latere vrijgevigheid. Vanaf het moment dat hij in de schijnwerpers staat, werkt Jackson mee aan charitatieve activiteiten zoals benefietconcerten, inzamelingsacties en ziekenhuisbezoeken. Het hoort allemaal bij een uitgekiende strategie die platenmaatschappij Motown Records uitzet om publiciteit te genereren voor de Jackson 5. Jackson lijkt zich oprecht verantwoordelijk te voelen wanneer hij door middel van handgeschreven brieven correspondeert met leeftijdsgenoten die ernstig ziek zijn.

Young Michael Jackson hospital
Tiener Michael Jackson bezoekt Leslie Robinette in het kinderziekenhuis van Seattle (foto: onbekend)

Gedenkwaardige ziekenhuisbezoeken

Als volwassen ster gaat Jackson hiermee verder, waarbij hij een toenemend aantal uren in plant voor zijn liefdadigheid. Frank Dileo, Jacksons manager aan het eind van de jaren ‘80, is getuige van Jacksons groeiende liefdadigheidsprojecten. In een interview met televisieverslaggeefster Aphrodite Jones in 2010, herinnert Dileo zich dat Jackson tijdens zijn Bad-wereldtournee tientallen kinderziekenhuizen bezocht om medische apparatuur te schenken.

Eén tafereel is Dileo altijd bijgebleven: “Er was een kleine jongen die op sterven lag en Michael wilde ontmoeten. Michael ging erheen en praatte met hem en het kind knapte op; het was geweldig. En ik ging in een hoek staan en huilde. Ik kon er totaal niet tegen. Michael kwam naar me toe, sloeg zijn arm om me heen en zei: ‘Je moet begrijpen Frank dat dit ons werk is. Niet op het podium. Dít is ons werk. Iemand zich beter laten voelen.’ Dat geloofde hij. Dat geloofde hij absoluut.”

Heal The World Foundation

In 1992 richt Jackson de Heal The World Foundation op om zijn charitatieve werk meer structuur te geven. De stichting wordt voornamelijk door hem zelf gefinancierd, inclusief een persoonlijk investering van 125 miljoen dollar die hij verdient met zijn Dangerous-wereldtournee. Een van zijn eerste projecten is het verschepen van 47 ton hulpgoederen naar Sarajevo tijdens de Balkanoorlog. Hij financiert daarnaast ambulances, vaccinaties, medische apparatuur en speelgoed. Bovendien betaalt hij de ziekenhuiskosten van kinderen in schrijnende situaties.

Levertransplantatie

Eén van deze kinderen is Béla Farkas uit Hongarije. Hij wordt geboren met een levensbedreigende ziekte waardoor een levertransplantatie nodig is. Zijn ouders laten hem echter in de steek, waardoor de kleuter doodziek en kansloos in een kinderziekenhuis in Boedapest belandt. Tenminste, totdat Jackson in 1994 in het ziekenhuis op bezoek komt en het kind ziet.

Niet alleen vindt Jackson een leverdonor en betaalt hij samen met toenmalig echtgenote Lisa Marie Presley de transplantatie, maar hij financiert vervolgens ook alle vervolgoperaties. Twee jaar later wordt Farkas geadopteerd door een Hongaarse vrouw. Hij houdt jarenlang contact met Jackson tot aan de vroegtijdige dood van de poplegende in 2009. Sindsdien is Farkas de trotse vader van een gezonde dochter geworden.

Michael Jackson en Bela Farkas
Michael Jackson en Bela Farkas (foto: video still)

Trouw blijven aan zijn levensmissie

Verhalen zoals deze zijn veelal onder de radar gebleven. Net zo onbekend blijft het precieze aantal uren en dollars dat Jackson achter de schermen in liefdadigheid steekt. De schatting is dat hij een verbluffend bedrag van 300 miljoen dollar heeft uitgedeeld. Maar tijd en moeite lijken er niet meer toe te doen wanneer Jacksons liefdadigheid knarsend tot stilstand komt in 2005. Na beschuldigingen van kindermisbruik, wordt hij gearresteerd en berecht. Maar na maandenlang intensief onderzoek, wordt Jackson vrijgesproken van alle aanklachten.

Ondanks deze beproeving blijft Jackson trouw aan wat hij ziet als zijn levensmissie: het helpen van kinderen. Vandaar dat hij in zijn testament laat opnemen dat twintig procent van zijn nalatenschap moet worden besteed aan goede doelen die kinderen ondersteunen. De executeurs van zijn testament hebben daar echter nog geen gehoor aan kunnen geven. Zes jaar na Jacksons dood is de Michael Jackson Estate nog altijd verwikkeld in een juridische strijd over Jacksons postume financiën. En zolang deze niet zijn veiliggesteld, kan zijn geld niet worden geoormerkt voor charitatieve doeleinden.

Deze impasse zit zowel Jacksons familie als zijn fans dwars, die op zoek zijn gegaan naar alternatieve manieren om Jacksons laatste wens te vervullen. Zijn moeder Katherine en drie kinderen gaan daarom in zee met een nieuwe versie van de Heal The World Foundation. In 2011 overhandigen Jacksons kinderen een cheque van 10.000 dollar aan een daklozenopvang in Hollywood. In hetzelfde jaar schenkt de familie dertien kunstwerken van de hand van Jackson aan het Children’s Hospital Los Angeles.

Maar deze liefdadigheidsactiviteiten zijn tegen het zere been van de Estate. Het ongeoorloofde gebruik van Jacksons naam en stichting is niet toegestaan, ook niet wanneer het zijn eigen familie betreft. Wanneer de zaak voor de rechter komt, stelt deze de Estate in het gelijk. De Heal The World Foundation moet haar activiteiten staken en het eigendom overdragen aan de Estate. Sindsdien is er niets meer met Jacksons stichting gedaan.

Collectief verschil maken

Jacksons fans zitten echter niet bij de pakken neer. Zij hebben hun eigen goede doelen opgericht. Heal The World For Children, Michael’s Dream Foundation en MJ Fans for Charity richten zich allemaal op de vrijgevigheid van Jacksons fans en de 75 miljoen anderen die Jackson op Facebook volgen.

Een ander succesvol initiatief is Michael Jackson’s Legacy met een thuisbasis in het Verenigd Koninkrijk. Deze stichting heeft tot dusverre twee ‘Everland’ weeshuizen in Haïti en Liberia gefinancierd, plus een handvol kleinere projecten. Niet dat dit vanzelfsprekend is. In het jaarverslag 2014 schrijft de stichting voorzichtig: “We hebben niet de invloed die een wereldwijde superster kan aanwenden, maar als individuen kunnen we ‘het verschil maken’ en collectief kunnen we ook echt een verschil maken.”

Blijkbaar loont het om Jacksons fans samen te brengen in een gemeenschappelijk goed doel. Alleen al in 2014 haalde Michael Jackson’s Legacy meer dan 30.000 pond op voor projecten zoals een speeltuin en kleuterschooltje voor het Everland-weeshuis in Haïti, een stal en weide voor verwaarloosde en zieke paarden in Californië, plus kraanemmers en materialen om handen te wassen ter bestrijding van de ebola-epidemie in Liberia.

Everland Haiti Preschool
Everland Haiti kleuterschool (foto: Michael Jackson’s Legacy)

De daad bij het woord voegen

Jackson zou het prachtig hebben gevonden. Zelf greep hij tijdens zijn leven iedere kans aan om te pleiten voor meer barmhartigheid en concrete actie. De iconische rouwband die hij om zijn bovenarm droeg, moest de wereld eraan herinneren dat er kinderen waren die te lijden hadden onder geweld, uitbuiting en armoede. Zijn Neverland landgoed kreeg een pretpark-annex-dierentuin dat niet alleen voor het vermaak van Jacksons eigen gezin bedoeld was, maar ook een feestelijk dagje uit bood aan kinderen uit achterstandswijken. Ook wanneer Jackson niet thuis was, gingen de poorten van Neverland open voor busladingen kinderen uit de getto’s van Los Angeles.

Of dit tot zijn verdienste was of juist tot zijn ondergang leidde – of allebei – is een vraag die een litteken heeft achtergelaten op Jacksons nalatenschap. Maar weinigen hebben de moed gehad om Jackson publiekelijk te eren voor zijn enorme charitatieve bijdragen, laat staan om in zijn voetstappen te volgen.

Misschien is dit Jacksons tragedie. Of misschien is het voor ons een wake-up call. Want waarom zijn we eigenlijk zo bang om Jacksons humanitaire verdiensten te erkennen – nee, te víeren? Wordt het niet tijd dat we ons gedateerde beeld van Jackson als een kindermisbruikende ‘freak’ bijstellen en de man gaan zien voor wie hij was: een beroemdheid die voorstander was voor de rechten van het kind en zich daar concreet voor inzette?

Een betere wereld

Als we dat doen, zouden we zelfs kunnen gaan inzien dat Jacksons visie op een betere wereld er niet zover naast zat. Zijn toespraak bij de uitreiking van de Grammy Awards in 1993 klinkt bijna profetisch in het licht van huidige gebeurtenissen: “Ik realiseer me dat veel problemen in onze wereld van vandaag de dag – van binnenstadcriminaliteit tot grootschalige oorlogen en terrorisme, en onze overvolle gevangenissen – het resultaat zijn van het feit dat kinderen hun jeugd ontnomen is. De magie, de verwondering, het mysterie en de onschuld van een kinderhart zijn de zaden van creativiteit die de wereld zullen genezen. Dat geloof ik echt.”

Meer dan zijn overvloed aan muziek records en prijzen, is dit wat Jacksons nalatenschap tijdloos maakt. Net zo tijdloos is de boodschap die hij keer op keer herhaalde: “Verbeter de wereld en begin bij jezelf”. Verandering begint met hen die de moed hebben om hun eigen comfortzone te verlaten. Verandering begint met hen die er écht iets om geven. Verandering begint met hen die niet wachten op een ander moment of een andere plaats.

Jackson wachtte niet. Jackson rolde zijn mouwen op en ging aan de slag. En hij nodigde iedereen uit om zich bij hem aan te sluiten. Aan Jacksons familie en fans zal het niet liggen. Ook niet aan zijn Estate, zodra alle financiële zaken zijn afgerond. En hoe zit het met ons? Bestaat er een kans dat ook wij een beetje ruimte maken voor een betere wereld? We hoeven alleen maar Jacksons spoor te volgen. Dan hoeft het Guinness Book of World Records zijn legendarische vrijgevigheid niet meer te onderstrepen. Want dan wordt het onze vrijgevigheid.

“There are ways to get there, if you care enough for the living.
Make a little space. Make a better place.”
(Heal the World – Michael Jackson)

© Annemarie Latour

Nota bene: dit artikel is ook beschikbaar in het Engels.

 

Advertisements

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s