De gerestaureerde kathedraal aan de Vinkeveense Plassen

Strak in de verf, stevig in de voegen, en met een blinkende gouden haan bovenop de toren. Afgelopen weekend werd de Heilig Hart van Jezuskerk in Vinkeveen feestelijk heropend na een jarenlange restauratie. Joop van Asselen, gepensioneerd vakschilder, droeg zijn steentje bij als vrijwilliger. Tijdens de heropening vertelt Van Asselen gepassioneerd over ‘zijn’ kerk, die qua formaat en zeker qua uitstraling niet voor niets de ‘Kathedraal van de Ronde Venen’ wordt genoemd.

Heilig Hart van Jezus-kerk in Vinkeveen
Heilig Hart van Jezus kerk in Vinkeveen (foto: Annemarie Latour)

Vinkeveens silhouet

Wie vanaf de A2 naar het dorp aan de Plassen rijdt, kan niet om het imposante silhouet van de Vinkeveense kerk heen. Hier is Joop van Asselen al sinds jaar en dag actief als vrijwilliger. Van Asselen is een echte parochiële duizendpoot. Hij zingt mee in het kerkkoor. Hij helpt met de organisatie van de jaarlijkse rommel- en boekenmarkt. Hij geeft rondleidingen. Hij restaureert de heiligenbeelden en bijbeltableaus die de kerk rijk is. Hij en zijn drie zoons zorgen ervoor dat er ’s winters een kerstster op de kleine toren prijkt. Kortom, Van Asselen kent het kerkgebouw op zijn duimpje.

Geen wonder dat hij bij de hoognodige kerkrestauratie wordt betrokken. De door Alfred Tepe ontworpen neogotische kruisbasiliek uit 1883 dreigt letterlijk uit elkaar te vallen. Vanuit de galmgaten van de kerktoren komen brokken steen naar beneden. En bij stormachtig weer komt het leistenen zadeldak een halve meter omhoog. Vandaar dat de kerk zowel aan de binnen- als buitenkant in de steigers wordt gezet.

Van Asselens vakmanschap – ‘een ambacht’ noemt hij het zelf – zet hij in bij de verfraaiing van het kerkgebouw. Waar restauratieaannemer Nico de Bont uit Vught en architect Paul van Vliet uit Loosdrecht de grootschalige werkzaamheden voor hun rekening nemen, zorgt Van Asselen voor een aantal kleinere klussen. Zo steekt hij de windhaan die bovenop de kerktoren staat weer in een nieuw jasje van bladgoud.

Joop van Asselen en zoon Jos bij de vergulde windhaan
Joop van Asselen en zoon Jos bij de gerestaureerde windhaan (foto: Sven Pothuizen)

Kwetsbare bewaarengel

Ook binnen in de kerk laat Van Asselen zijn expertise als vakschilder gelden. Met engelengeduld restaureert hij de afbladderende heiligenbeelden. Een fraai voorbeeld hiervan is het anderhalf meter hoge beeld van de bewaarengel. Vanaf zijn sokkel op de rechterpilaar bij het altaar waakt de engel al sinds mensenheugenis over de Vinkeveense parochie. Maar wanneer Van Asselen het beeld bij de restauratie van de sokkel afhaalt, blijkt het te zijn aangevreten door houtworm. Duizenden gaatjes hebben van de imposante engel een kwetsbare brosreep gemaakt.

Samen met zijn zoons, allemaal werkzaam in het schildersbedrijf, komt Van Asselen de engel te hulp. Eerst wordt de houtworm gedood. Daarna is hij wekenlang bezig om met een injectiespuit vol houtlijm de gaatjes één voor één te vullen. Wanneer de engel eindelijk weer body heeft, moet de hemelse kledij worden opgefrist. Ook dat pakt Van Asselen professioneel aan. Voor het goud van de engelenmantel gaat hij op zoek naar de juiste tint en glans. Deze vindt hij in Amsterdam, bij bladgoudspecialist Duller. De rekening voor het goud betaalt hij, net zoals bij de torenhaan, uit eigen zak.

“De engel was de grootste en een van de moeilijkste klussen vanwege de houtrot; die was gigantisch”, vertelt Van Asselen. Maar klagen over de klus doet hij niet, want de liefde voor het vak zit hem in het bloed. “Het is geen schilderwerk maar een ambacht. En dat maakt het juist zo leuk. Je moet erbij nadenken, met een heel andere techniek en een heel andere soort verf. Dan kun je heerlijk werken en er dagen mee bezig zijn.”

Restauratie van de bewaarengel
Joop van Asselen restaureert de bewaarengel (foto’s: Joop van Asselen jr.)

‘Moet je onthouden’

De beelden van engelen en heiligen waar Van Asselen aan werkt, betekenen ook iets voor hem. Moeiteloos zegt hij het gebed van de engelbewaarder op: “Engel van God, die mijn bewaarder zijt, aan wie de goddelijke goedheid mij heeft toevertrouwd: verlicht, bewaar, geleid en bestuur mij. Amen.” Hij kent het nog uit zijn jeugdjaren. “Als je gedoopt werd – zo heette dat vroeger – dan kreeg je een engeltje mee. Dat zeggen ze wel eens: ‘je hebt een engeltje op je schouder’. Daar komt dat vandaan. Dus ieder kind dat gedoopt werd, kreeg een engeltje mee om het te beschermen, te leiden en te besturen,” waarna hij er schalks aan toevoegt: “Moet je onthouden!”

Net zoals Van Asselen – die voor zijn jarenlange inzet de pauselijke onderscheiding Bene Merenti kreeg (‘voor goede verdiensten’) – neemt de Vinkeveense bewaarengel zijn taak serieus. In tegenstelling tot tientallen andere kerkgebouwen in het aartsbisdom die moeten sluiten, staat de Vinkeveense kerk nog altijd overeind. Hoewel het aantal gelovigen ook hier is afgenomen, blijkt de geslonken geloofsgemeenschap samen toch heel wat voor elkaar te krijgen. Hier geen gedwongen kerksluiting maar een grootschalige restauratie, volledig gecoördineerd door vrijwilligers.

De Vinkeveense kerk in de steigers
De kerk van Vinkeveen in de steigers (foto: Sven Pothuizen)

Koppig volhouden

Van Asselen blijft er nuchter onder. Om een kerkgebouw van dit formaat open te houden, moet je zijn zoals het veen waarop het dorp is gebouwd: veerkrachtig, koppig, en niet te snel opgebrand. Bij een restauratie die vijf jaar duurt, heeft dat zijn voordelen. Het hoofd laten hangen is er niet bij voor de Vinkeveners, ook niet voor Con Huijbreghs, Frank Paul Ruwiel en Martien Pothuizen, de drie leden van de restauratiecommissie. Ondanks herhaaldelijke afwijzingen van eerdere subsidieaanvragen, krijgen zij met vasthoudendheid de restauratie in drie fasen voor elkaar.

In totaal kost het project 5,3 miljoen euro. Naast een flinke rijkssubsidie, brengen de parochianen zelf zo’n twee-en-een-half tot drie ton bij elkaar via rommel- en boekenmarkten, collectes en donaties die binnenkomen bij de Stichting Vallis Pacis. De stichting is speciaal in het leven geroepen voor het onderhoud en de verfraaiing van de Vinkeveense kerk. Ook de Provincie Utrecht en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed hebben een duit in het zakje gedaan.

oude_nieuwe_interieur
Het oude (links) en nieuwe (rechts) interieur van de Vinkeveense kerk (foto links: Job van Nes; foto rechts: Annemarie Latour)

Wie met eigen ogen wil zien hoe fraai de ‘Kathedraal van de Ronde Venen’ is geworden, is van harte welkom. In de maanden juli en augustus kan de kerk worden bezichtigd op woensdag- en zaterdagmiddag. Vrijwilligers zoals Van Asselen staan dan klaar om alles over de kerk te vertellen. Vraag hem maar eens naar zijn Vinkeveense versie van de evangelieverhalen op de glas-in-loodramen. Of bewonder de fraai opgeknapte bewaarengel. Dan is Joop van Asselen een gelukkig mens.

De gerestaureerde bewaarengel
De gerestaureerde bewaarengel (foto: Annemarie Latour)

© Annemarie Latour

Advertisements

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s