Moonwalk in academia (Nederlands)

Michael Jackson floreert niet alleen op iTunes maar ook in de wetenschap. Wat blijkt? In de afgelopen vijf jaar hebben academici zich qua studie massaal op het werk van de King of Pop gestort. Jackson blijkt een verbazingwekkend aantal wetenschappelijke onderwerpen te hebben beïnvloed. Maar ook vóór zijn overlijden was ‘Dr. J.’ geen onbekende in academia.

Michael Jackson receiving a honorary degree from Fisk University

Nek uitsteken

Yale University (VS) was één van de eerste instellingen die de nek uitstak om Jacksons werk wetenschappelijk te benaderen. De prestigieuze universiteit deed dat opvallend genoeg al in 2004, toen Jackson nog leefde.

Er volgde een conferentie over Jacksons zelfexpressie, waarbij hij grenzen had verlegd op het gebied van ras, gender en seksualiteit. Dit laatste onderwerp lag, op zijn zachtst gezegd, gevoelig. In dezelfde periode lag Jackson onder vuur wegens vermeend kindermisbruik. Dat hij een jaar later zou worden vrijgesproken, wist toen nog niemand. Controversieel leek de keuze in ieder geval wel.

Dat vond ook de Yale Daily News. Schrijver James Kirchick beschuldigde de organisatoren na afloop van de conferentie van academisch nihilisme. Jackson zelf werd afgeserveerd als “een gestoord individu die zich met twijfelachtige seksuele activiteiten bezighoudt.” Dit alleen al, zo betoogde Kirchick, was reden genoeg om Jackson als studieonderwerp te vermijden.

Maar objectiviteit was zelden vanzelfsprekend wanneer het op Jackson aankwam, ook niet in wetenschappelijke kringen. En dat kon ook de universiteitskrant niet ontkennen. Jackson mocht destijds dan controversieel lijken, zijn werk had zeker waarde als startpunt voor een interdisciplinaire dialoog.

Michael Jackson books

Op veilige afstand

In het kielzog van Yale volgden andere academische instellingen, maar op veilige afstand en pas na Jacksons dood. Wetenschappers van onder meer Harvard, Princeton, Notre Dame en Berkeley bogen zich over Jacksons afkomst en artistieke keuzes.

Wat opviel, zowel binnen als buiten academia, was dat Jackson postuum weer ging meetellen als zwarte artiest. Zo bood Duke University (VS) het studieprogramma ‘Michael Jackson and the Black Performance Tradition’ aan.

Zo vanzelfsprekend was dit niet. Jacksons veranderende huidskleur, veroorzaakt door de huidziekte vitiligo, was één van de redenen waarom zijn substantiële bijdrage aan de zwarte muziek lange tijd werd ondergewaardeerd.

Dat veranderde pas na zijn dood. In plaats van een blanke ‘Wacko Jacko’ – de denigrerende bijnaam waarmee Jackson tijdens zijn leven was weggezet als wereldvreemde excentriekeling – werd hij postuum ‘zwart’ verklaard en in symposiatitels een ‘genie’ en ‘fenomeen’ genoemd.

Academic posters with Michael Jackson symposia

Ook in 2015 zal Jackson – samen met de Afrikaans-Amerikaanse schrijfster en dichter Maya Angelou – opnieuw het onderwerp van een studieprogramma zijn. Van 13 tot 18 juli organiseert de African American Arts & Heritage Academy in West Virginia (USA) een zomeracademie rond het werk van beide artiesten.

Jacksons zakenimperium

Niet alleen qua ras of gender, maar ook qua business was Jackson interessant voor de wetenschap, zoals blijkt uit de MBA-cursus ‘Michael Jackson: The Business of Music’. Hiermee trok Clark Atlanta University (VS) studenten aan die wilden weten hoe Jackson zijn zakelijke en financiële imperium had opgebouwd.

Er volgde meer wetenschappelijke projecten. Twee bibliothecarissen van de Texas Tech University (VS) stelden een speciale bibliografie samen waarin zichtbaar werd dat Jacksons invloed tot ver buiten Hollywood reikte. De King of Pop had serieuze onderwerpen beïnvloed zoals massacommunicatie, psychologie, geneeskunde, scheikunde en zelfs techniek. “We zouden een heel naslagwerk over Jackson-bronnen kunnen samenstellen en dan nog niet alles in kaart hebben gebracht”, schreven de onderzoekers in hun voorwoord.

Anderhalf miljoen dollar

Toch kwam Jacksons verschijning in academia niet helemaal uit de lucht vallen. Hoewel hij zelf alleen de middelbare school had afgerond, begreep Jackson het belang van een goede opleiding.

Vandaar dat hij samen met zus Janet en het United Negro Scholarship Fund een academisch beurzenprogramma oprichtte. De anderhalf miljoen dollar die hij er in totaal door de jaren heen in pompte, werd strategisch geïnvesteerd, waardoor de ‘Michael Jackson Scholarship’ tot op de dag van vandaag bestaat.

Michael Jackson donating to his Scholarship Fund

De nieuwe Dr. ‘J.’

Jacksons filantropische inspanningen bleven niet onopgemerkt. Als blijk van erkenning hiervoor, ontving Jackson in 1988 een eredoctoraat van Fisk University in New York – een grote eer, vond hij zelf, en daar was het Witte Huis het mee eens. President Ronald Reagan stuurde Jackson een persoonlijke boodschap: “Michael, het spijt me dat Nancy en ik niet bij je kunnen zijn op deze zeer bijzondere dag, maar ik wil je feliciteren met het eerbetoon dat je vanavond van het United Negro College Fund ontvangt en het eredoctoraat dat je is toegekend door Fisk University. Laat ik de eerste zijn om je de nieuwe Dr. ‘J’ te noemen.”

Subtiele zelfspot

Ruim tien jaar later nodigde de prestigieuze Oxford Union Debating Society ‘Dr. J.’ uit om naar Engeland te komen. Ondanks kritiek op Jacksons onverstoorbare aandacht voor kinderen, koos hij ervoor om zijn bezoek aan Oxford aan te grijpen om zijn ‘Heal the Kids’-initiatief te lanceren.

Zijn toespraak bij de debatclub was persoonlijk. Jackson ging in op zijn jaren als kind-ster, de moeizame relatie met zijn vader Joe, en zijn persoonlijke ervaringen als vader van destijds twee van zijn drie kinderen. Het kritische Oxfordpubliek werd aangenaam verrast door Jacksons verhaal, dat hij met subtiele zelfspot en soms ook in tranen bracht.

Michael Jackson giving his Oxford Union speech in 2001

Toch voelde Jackson zich in Oxford niet de mindere. “Menselijke kennis bestaat niet alleen uit bibliotheken van perkament en inkt – het bestaat ook uit de volumes van kennis die zijn geschreven in het menselijk hart, gebeiteld in de menselijke ziel, en gegraveerd in de menselijke psyche,” zei hij in zijn speech.

Op dat gebied, met alles wat Jackson aan hoogte- en dieptepunten in zijn apocalyptische leven meemaakte, konden er maar weinig aan hem tippen. Hij ontving dan ook een staande ovatie die vijf minuten duurde.

Een regel in een boek

Jackson putte zijn kennis niet alleen uit levenservaring, maar ook uit boeken. “Wat zo geweldig aan lezen is, is dat er misschien wel iets is dat je voelt of wilt zeggen, en dan kom je het tegen als een regel in een boek. Soms vind je in één regel in een boek iets dat je al een leven lang probeert uit te zoeken,” zei Jackson ooit.

Waar hij ook verbleef, er lagen altijd stapels boeken binnen handbereik. Dat hij een academisch eredoctoraat had, maakte geen verschil. Er viel altijd wat te leren, vond de King of Pop.

Niemand weet hoe ver het spoor van Jacksons moonwalk in academia zou zijn doorgelopen als hij nog had geleefd. Maar dat zijn artistieke en muzikale erfenis daarin inmiddels luid doorklinkt, staat buiten kijf. Daar kan menig wetenschapper alleen maar van dromen.

© Annemarie Latour

Note: this article is also available in English.

Advertisements

4 thoughts on “Moonwalk in academia (Nederlands)”

  1. Dank je wel voor dit artikel. MJ Academic Studies erg interessant. Verdieping in de Man. Heb pas ook het boek van R.Smit gekocht en op FB MJAcademic Studies geLIKEd. Deze Man maakt veel los zoals blijkt toen, nu en in de toekomst. Bedankt, Marry.

    Like

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s