Pelgrim op Saint Kevin’s Way

Het is een mistige ochtend in het Ierse graafschap Wicklow. De zuster van het retraitehuis waar ik verblijf, brengt me over een smalle weg naar de Wicklow Gap. Deze winderige bergpas ligt op zes kilometer afstand van mijn reisdoel. “Weet je het zeker?” vraagt de zuster twijfelend wanneer ze mij afzet op de top van de bergpas. Haar bezorgde blik brengt me bijna van mijn plan af. Maar ik zet door, mist of geen mist. Vandaag wandel ik de laatste etappe van het middeleeuwse pelgrimspad naar Glendalough.

Klooster van Glendalough, Ierland
Glendalough (foto: Annemarie Latour)

Zodra de rode achterlichten van de auto in de mist verdwijnen, ga ik op zoek naar het oude pelgrimspad. De pelgrimsroute werd in 1972 bij toeval ontdekt. Bij onderzoek naar de aanleg van een energiecentrale, stuitte een bouwkundige op een drie meter breed pad. De platte stenen lagen bedekt onder een laag hei en veen. Het bleek het middeleeuwse pad te zijn naar Glendalough, de kloosternederzetting van St. Kevin, een Ierse monnik uit de zesde eeuw. De route was een ware trekpleister: zeven pelgrimages naar Glendalough stonden gelijk aan één pelgrimage naar Rome. In het kader van het Jubeljaar 2000 werd het pad gereconstrueerd.

Markante paaltjes

Terwijl ik naar het pad zoek, vraag ik me af hoeveel pelgrims dit vóór mij hebben gedaan. Grote rotsblokken markeerden de oorspronkelijke route. In sommige stenen werd een kruis gekerfd als kruiswegstatie of als rustpunt voor gebed. Het meest opvallende rotsblok lag destijds in het dorpje Hollywood, aan het beginpunt van de pelgrimsroute. De steen, die nu in het Nationale Museum in Dublin ligt, laat geen kruis maar een labyrint zien, om aan te geven dat de innerlijke zoektocht was begonnen.

Saint Kevin’s Way, zoals het pad officieel heet, is 30 kilometer lang en is gemarkeerd met zwarte paaltjes waarop een pelgrim met pelgrimsstaf de weg wijst. Zodra ik in de mist een paaltje ontdek, begint de tocht door de bergen van Wicklow. Ik loop de laatste etappe van het pad vanuit de Wicklow Gap naar Glendalough.

Door de mist zijn de bergen niet zichtbaar en het pad slingert kriskras door het landschap. Soms is de weg herkenbaar als rotspad, soms als karrenspoor en soms loop ik op goed geluk in de richting die de paaltjes aangeven. De route is prima bewegwijzerd. Telkens wanneer ik me afvraag of ik nog goed loop, verschijnt het markante paaltje met de pelgrim.

Intense kleuren

Onderweg raap ik een kale tak op die als pelgrimsstaf moet dienen. Dat blijkt een gouden vondst, want het pad wordt al snel modderig en glad, en de ondergrond is drassig. Wanneer de mist langzaam optrekt, zie ik vanuit een ooghoek op de heuvel rechts iets bewegen. Een kudde herten staat roerloos langs het pad en schiet dan ijlings de bosrand in. Ik loop verder door de stilte van de vallei Glendasan die naar Glendalough leidt.

Halverwege de route is de mist opgeklaard en straalt de zon aan de hemel. Ik pauzeer bij een riviertje om de intense kleuren van het Ierse landschap in me op te nemen: de groene heuvels, de geel bloeiende gaspeldoorn, de witte vacht van de schapen, en de blauwe hemel die in het water weerspiegelt. Ierland is adembenemend mooi wanneer de zon schijnt.

St Kevin's Way, Glendalough, Ierland
St. Kevin’s Way (foto: Annemarie Latour)

Dan breekt het moeilijkste deel van de etappe aan. Er volgt een pittige afdaling langs grote rotsblokken bij een waterval. Het pad lijkt verdwenen en alleen een sporadische steen met daarop een geverfd kruis geeft de juiste richting aan. Ik klauter naar beneden tot ik bij een verlaten mijnwerkersdorpje kom. Een groep berggeiten staat hoog op de heuvel onverstoord te herkauwen. Gelukkig komt er weer een duidelijk wandelpad in zicht. Ik loop verder en een geschrokken konijn kruist mijn pelgrimspad. Twee kilometer verder gaat het zandpad over in een geasfalteerde weg die naar het kloosterterrein van Glendalough voert.

Veertig dagen

Glendalough, wat in het Iers ‘vallei van de twee meren’ betekent, is de afgelegen plek waar de monnik St. Kevin in de zesde eeuw als kluizenaar leefde. Hij sliep in een kleine grot, St. Kevin’s Bed – waarschijnlijk een graf uit de Bronstijd – op een ontoegankelijke richel boven het grote meer. Kevins sobere levenswijze trok al snel de aandacht van de omwonende bevolking. Hij had de reputatie van een heilige man die urenlang kon mediteren in zijn grot of in zijn kleine stenen kloostercel in de vorm van een bijenkorfhut. Talloze kleurrijke legendes onderstrepen zijn eenheid met de natuur en zijn liefde voor de dieren in de vallei. Hij was de heilige Franciscus van Assisi avant la lettre.

Zo bad Kevin eens in de buitenlucht de vigilie van het kruis, een gebed waarbij hij zijn armen hield uitgestrekt als een kruis. Op dat moment kwam er een merel op zijn hand zitten die daar een nestje bouwde en haar eitjes erin legde. Omdat hij de vogel niet wilde storen, hield Kevin zijn armen veertig dagen uitgestrekt totdat de vogeltjes uit het ei waren gekropen. De merel zorgde er ondertussen voor dat Kevin werd gevoed met noten en bessen uit de vallei.

St Kevin en de merel, Glendalough, Ierland
St. Kevin en de merel (foto: Annemarie Latour)

Eco-heilige

Na Kevins dood, of misschien nog tijdens zijn leven, bouwden zijn volgelingen een klooster aan de oever van het kleinere meer. Van de bloeiende nederzetting staan nu nog een aantal markante ruïnes overeind uit de 10e tot 12e eeuw: een ronde toren die puntgaaf is gerestaureerd, een kathedraal, een hoogkruis en zeven kerkjes, waaronder het kerkje dat vernoemd is naar de heilige zelf: St. Kevin’s Kitchen. Een ronde toren steekt als een schoorsteen uit het puntdak, vandaar de ludieke benaming.

St Kevin's Kitchen, Glendalough, Ierland
St Kevin’s Kitchen in Glendalough (foto: Annemarie Latour)

Mijn pelgrimstocht eindigt met een bezoek aan het kloosterterrein. Ik wandel door de vallei, bekijk de ruïnes en beklim de heuvel bij het grote meer. Tussen drie eikenbomen ligt de fundering van Kevins bijenkorfhut. Als afsluiting van de dag strek ik mijn armen uit zoals Kevin ooit 40 dagen lang deed. Een roodborstje hipt tussen de stenen en kijkt me met zijn zwarte kraaloogjes oplettend aan. Maar nestelen in mijn hand doet hij niet. Daarvoor moet je toch echt een Ierse eco-heilige zijn van het formaat Kevin.

© Annemarie Latour

Publicatie: dit artikel is op 31 augustus 2007 gepubliceerd in het Katholiek Nieuwsblad.

Advertisements

One thought on “Pelgrim op Saint Kevin’s Way”

Please share your comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s